Steeds minder mensen gaan naar de kerk en het aantal mensen dat zich gelovig noemt daalt ook. Hoe is die daling ontstaan en wat doet de kerk er eigenlijk aan? Als de daling zo doorgaat, is de toekomst van de kerk misschien wel onzekerder dan we nu doorhebben. Paul van der Velde (33), predikant van GKV, Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt, Leidsche Rijn, vertelt over zichzelf en de daling van het aantal gelovigen en zijn beeld van de toekomst.  

Hoe bent u in dit vak begonnen?

“Ik had vooral een grote voorliefde voor de kerk en voor de Bijbel. De waarheid is al sinds mijn middelbare schooltijd erg belangrijk. Niet per se de waarheid weten, maar meer de definitie van waarheid ontdekken. Ik wist niet direct wat ik wilde studeren en toen dacht ik: ik ga de waarheid maar eens goed achterna. De waarheid is een persoon geworden, zeg ik altijd maar. De meeste mensen zien de waarheid als iets waar je niet om heen kan. Het staat vast en er kan niks aan veranderd worden. De waarheid is als een persoon, je kunt heel dichtbij iemand staan en toch altijd nog nieuwe dingen ontdekken. Om die reden ben ik theologie, godsleer, gaan studeren en belandde ik uiteindelijk hier in Leidsche Rijn.”

Hoe bent u in Leidsche Rijn terecht gekomen?

“Ik ben als theoloog afgestudeerd in 2011. Ik heb daarna een tijdje gewerkt in Amsterdam en ben ten slotte in Leidsche Rijn terecht gekomen. Ik werkte met veel plezier in Amsterdam, maar toen mijn eerste kind geboren was, had ik toch meer behoefte aan een tuin en een plek buiten de stad. Een vriend van me gaf me het advies om een keer een kijkje te nemen in Leidsche Rijn en toen ben ik er een beetje ingerold. De sfeer in deze gemeente is heel anders. Ik vind het een hele mooie plek. Dat heeft voornamelijk te maken met de dynamiek hier. Er zijn hier twee gereformeerde kerken: een Nederlands gereformeerde kerk en een gereformeerde kerk Vrijgemaakt. Met deze twee kerken gaan we nu samen een nieuwe kerk bouwen. Ze liggen erg dichtbij elkaar en zodoende is het makkelijker om een gezamenlijke kerk te hebben. Het is goed te combineren en ik vind het een heel mooi concept.”

Het aantal gelovigen en kerkgangers daalt, merkt u daar veel van?

“Het aantal dat naar de kerk gaat is duidelijk gedaald. Dat zien we ook wel in onze kerk. Maar de hoeveelheid mensen die geloof iets waardevols vinden, is volgens mij niet verminderd. Dat er steeds minder mensen naar de kerk gaan vind ik ergens wel een goed ding. In de kerk zitten veel mensen die er eigenlijk niks te zoeken hebben. Mensen die lid waren van de kerk, zoals je ook naar de middelbare school gaat. Je wilt het niet echt, maar je moet het toch doen. Ze willen niks leren en doen weinig, soms is het dan beter als je dat soort mensen los laat en daardoor de sfeer gezellig en leuk houdt. Op dit moment merken we er weinig van door de vele jonge stellen. We weten natuurlijk wel dat het komt door de fase waar onze kerk in zit en dat het maar tijdelijk is. Misschien over een paar jaar is de daling wel weer heel erg te merken.” 

Het is bij ons één grote kinderkaravaan.

Vooral veel jongeren gaan steeds minder naar de kerk. Doen jullie veel voor de jeugd?

“Ja, veel activiteiten. We hebben het hele jaar opgedeeld in blokken. Op vrijdag zijn er altijd activiteiten voor de jeugd en dinsdag of donderdag komen kleine groepjes bij elkaar om over het geloof te praten. We doen het vooral omdat jongeren een eigen plek nodig hebben waar ze met elkaar kunnen zijn. Het is fijn om een plek te hebben waar je met leeftijdsgenoten over het geloof kunt praten, vooral op die leeftijd. Ik ben ook opgeleid als docent Levensbeschouwing. Dus daarom kan ik ook veel betekenen voor de jeugd. Ik help veel met opzetten van activiteiten voor de jeugd. We doen de activiteiten niet per se om jongeren naar de kerk toe te trekken. Leidsche Rijn is een jonge buurt met veel jongvolwassen ouders en daardoor hebben we op dit moment best wel een jeugdige kerk. Het is bij ons in de kerk één grote kinderkaravaan. Het ligt erg aan de wijk. Wij zitten ook in een wijk met heel veel kinderen. Maar daarnaast hebben we de mazzel dat we, naast al die jongeren, toch ook nog wat oudere mensen hebben. Andere kerken doen wel wat meer om jongeren te trekken. Ze gaan echt ‘out of their league’ om mensen te trekken. Wij zijn niet zo extreem, maar proberen het wel leuk en gezellig te houden.” 

Als christenen hebben we daardoor wel een beetje de schijn tegen

Wat is volgens u de reden dat steeds minder mensen naar de kerk gaan? 

“Dat is heel verschillend. Nederland is behoorlijk geseculariseerd, je kunt het tegenwoordig steeds minder makkelijk over God hebben. Mensen kijken daar snel raar van op. Misschien hebben we het ook wel verdiend. We zijn in het verleden als kerk niet al te aardig geweest, we hebben het in de kerk ook vaak gehad over het veroordelen van mensen. Als christenen hebben we daardoor wel een beetje de schijn tegen. Ook de tijd na de Tweede Wereldoorlog belicht ons niet zo goed. Veel mensen keerden zich af van het geloof, aangezien ze niet konden geloven dat er zoiets verschrikkelijks kon gebeuren terwijl er een God bestond.”

Je bent zelf vader van drie kinderen, wat zou je er van vinden als ze niet gelovig zijn?

“Ik ben erg benieuwd wat hun keuze is. Waar ik het meest bang voor ben is onverschilligheid. Het tegenovergestelde van liefde is geen haat, maar onverschilligheid. Ik heb liever dat ze het helemaal niks vinden, dan dat het ze niks kan schelen. Ik weet het niet, ik heb er ook niet zoveel over te zeggen. Als ze maar opgroeien met het besef dat er onvoorwaardelijk van ze gehouden wordt, dat wil volgens mij elke ouder. Er gebeuren altijd vervelende dingen in deze wereld en als mijn kinderen dan kunnen terugvallen op een God die er altijd voor ze is, die alles voor ze heeft opgegeven en ook met ze aan de slag wil om hen een beter mens te maken. Als ze daar mee het leven in kunnen, hebben ze heel veel.”

Ben je bang voor de toekomst van de kerk als de daling zo doorgaat?

“Nee, ik denk niet dat het zo ver komt. Ook denk ik niet dat het alleen om de kerk gaat. Het gaat om God, het gaat om het liefhebben en het eren van Hem en elkaar. Jezus zegt bijvoorbeeld in de Bijbel: ‘Je bent het zout van de aarde’. Hij zegt niet dat de hele wereld zout moet worden, wij zijn een klein stukje en zonder ons smaakt het gewoon een stuk minder lekker. Ik denk dat het zout altijd wel blijft. Zelfs zonder de kerk zal het geloof nooit volledig weg zijn. Stel: niemand zou meer naar de kerk gaan en alle kerken worden opgeheven, dan geloof ik dat God wel op een andere manier voor me zorgt. Christelijk zijn gaat over een beetje eigenwijs zijn en daar lol in hebben.”