UTRECHT -  We ontmoeten elkaar in een koffietentje in Utrecht. Op veel, heel veel vragen hoop ik op verlossende antwoorden van Mienke de Wilde, die met een vergiet op haar hoofd tegenover me zit. De Wilde is lid van de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster, een geloof waarbij het dragen van een vergiet net zo normaal is als het dragen van een hoofddoekje bij de islam. Begin dit jaar kwam ze voortdurend in de media doordat de Gemeente Nijmegen weigerde De Wilde met haar vergiet op haar rijbewijs te laten komen.

De Kerk van het  Vliegende Spaghettimonster is sinds begin 2016 een officiële religie in Nederland. Het geloof is overgewaaid uit Amerika, waar het in 2005 als ‘Church of the Flying Spaghhetimonster’ ofwel ‘FSM’ werd opgericht. Nadat bekend werd dat in de Amerikaanse staat Kansas ‘Intelligent Design’ een verplichte lesstof zou worden, besloot de toen 24-jarige Bobby Henderson hiervoor een tegenbeweging op te richten. Centraal staat in het geloof dat je jezelf moet kunnen zijn en dat je de belangrijke en onbelangrijke zaken van elkaar gescheiden houdt. Net zoals je dat doet wanneer je spaghetti afgiet. Vandaar dat de Pastafariërs, zoals ze zichzelf noemen, overal buitenshuis een vergiet op hun hoofd dragen.

Terwijl De Wilde een slok van haar cappuccino neemt, vertelt ze dat de échte rechtszaak nog moet komen. De eerste strijd, of ze een tijdelijk rijbewijs mocht krijgen, verloor ze. “De rechter zei: ‘volgens mij heeft het Spaghettimonster niet gezegd dat je per se met een vergiet op je pasfoto moet staan'”, vertelt de rechtenstudente, die die de uitspraak van de rechter ‘heel raar’ vindt.  “Een rechter moet zich daar niet in die religieuze regels mengen. Dat is haar taak niet. Daarvoor is nu juist de scheiding van kerk en staat uitgevonden.”

Humor en relativering

Wat De Wilde het meest dwars zit, is dat ze niet serieus wordt genomen door de gemeente. “Aan het begin en nu nog steeds niet eigenlijk”, zegt De Wilde. Ze meent dat er genoeg ‘bewijs’ is dat de geloofsovertuiging wel degelijk serieus is. De Wilde wordt zelfs gesteund door een protestantse dominee, vertelt ze. “Hij heeft een verklaring afgelegd waarin hij zegt dat het Vliegende Spaghettimonster als een religie moet worden gezien. We staan nu ook in boeken voor het godsdienstonderwijs op het VWO voor aankomend schooljaar. En ik heb verklaringen van docenten, waaronder rechters, die ook echt zeggen: ‘Mienke loopt écht elke dag met een vergiet op haar hoofd. En niet alleen op de faculteit, maar ik heb haar ook in de stad een keer rond zien lopen met dat ding op haar hoofd.'”

“Dan denk ik zo van: hoeveel bewijs heb je nodig? Maar de gemeente neemt het gewoon niet serieus”, vervolgt De Wilde op een toon waaruit blijkt dat ze zich onbegrepen voelt. Opvallend is dat De Wilde tijdens het gesprek blijft glimlachen. Kenmerkend voor haar geloof, waarin relativering en humor een belangrijke rol spelen. “Dat zijn een paar van onze religieuze gebruiken. Terugkomende rituelen. Het relativeringsvermogen is bij ons heel belangrijk. Religies willen vaak wereldvrede. Wij denken dat je dat het beste kan bereiken door relativering en humor te gebruiken.”

De gemeente is kortzichtig, is de conclusie van De Wilde. “Als je alleen naar de ‘eerste laag’ kijkt, snap ik dat je ons niet serieus neemt . Maar je moet verder kijken. Je kan het vergelijken met het programma Zondag met Lubach. Daar wordt ook alles met humor gebracht, maar juist om een serieuze boodschap te verkondigen. Religies willen altijd hun verhaal verder brengen. Net als in het onderwijs; eerder vertelde men heel serieus via zware preken. Nu is gebleken dat je dat beter iets luchtiger kunt doen. Dan nemen mensen het veel eerder op. ”

“Of gewoon rijden en kijken hoe het gaat zonder rijbewijs”

Maar als het zó’n gedoe is, is zonder vergiet op de foto dan echt geen optie?  “Natuurlijk heb je de neiging om je erbij neer te leggen, maar ik vond het toch niet waard om m’n vergiet af te doen. Dan maar even geen rijbewijs”, zegt de studente, die zich wel enorm moet aanpassen. Ze woont op het platteland, waar het openbaar vervoer schaars is.  “Na een feestje moet je telkens kijken hoe laat de laatste bus gaat. Maar ik kan bijvoorbeeld ook minder vaak naar huis, want je reist toch minder makkelijk heen en weer. Dan vraag ik me wel af wat ik mezelf allemaal aan doe. Maar goed, het is wel de manier waarop ik verder wil. Aan de andere kant toont het offer dat ik breng in de rechtszaak misschien wel aan hoe serieus dit is. En dat het niet zo maar is van: ‘haha, we gaan even een leuk rechtszaakje doen’. Dat is niet waarom ik dit doe.”

Ondertussen bestaat de kans dat ze nooit met haar vergiet op haar rijbewijs mag, nog altijd. “Wat ik ga doen als ik de rechtszaak verlies? In hoger beroep. En als dat hem niet gaat worden?”, vraagt De Wilde zichzelf af. Ze moet duidelijk nadenken over een antwoord. “Daar heb ik eigenlijk nog helemaal niet over na gedacht. Maar ik denk dat het wel gaat lukken.” Haar hoop baseert ze op zaken in andere landen, zoals Oostenrijk, Nieuw Zeeland, Rusland en de Verenigde Staten. Daar werd een ‘vergiet-foto’ op een rijbewijs na rechtszaken goedgekeurd. “Misschien moet het wel naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Dan kan het echt járen duren. Iets waar ik niet op zit te wachten. En als het er dan nog steeds niet doorheen komt? Ja, dan moet ik maar gewoon met de trein blijven rijden. Of gewoon rijden en kijken hoe dat gaat zonder rijbewijs. Maar ik hoop niet dat het zover hoeft te komen.”